زبان فارسی در فرارود (آن‌سوی رود آمو) بیش از هزارسال زیر فشار بوده است و این فشار هرزمان شدیدتر نیز شده است. سلجوقیان، قراخانیان، تیموریان، اشترخانیان، شیبانیان، منغیتیان و روسیه‌ی تزاری هیچ سودی نمی‌دیدند که این زبان رشد داشته باشد. از نیمه‌ی پسین سده نوزده که روسیه‌ی تزاری خاک امیرنشین بخارا را تحت استیلای خود قرار داد، کار زبان باز رنگی دیگر گرفت. سیدرضا علی‌زاده (تولد 1266خ/1887م) – (وفات 1324خ/1945م) که از فرزانگان زمان خود بود و در زمان بلشویک‌ها جان خود را از دست داد، در حق سلطه‌ی روسیه می‌فرماید: «دولت روسیه زبانی را به جز زبان روسی به رسمیت نمی‌شناخت و احترام نمی‌کرد… و برای محو زبان دیگر می‌پرداخت، چنان‌که مردم لهستان و اکراین را جبراً به ترک زبان مادری‌شان واداشته و آن‌ها را مجبور به روسی گفتن و نوشتن کرده بود.»

The play you hold in your hands is a journey into the heart of history—a journey to a golden age of thought, science, and philosophy. This work presents an imaginary dialogue, firmly grounded in scientific and historical realities, between two of the greatest minds of their time: Abu Ali Sina (Avicenna) and Abu Reyhan Biruni, each occupying an unparalleled position in the realms of knowledge and philosophy.
This play has been written on the basis of authoritative scholarly sources. The author has sought to artistically re-create the questions and answers recorded in the works and treatises of these two thinkers, remaining faithful to the truth-seeking spirit that animates their intellectual exchanges, while exercising creative freedom in developing details and incorporating dramatic elements.
Above all, this work is a mission to keep alive the scientific and intellectual legacy of these two philosophers and to demonstrate the value of dialogue, reflection, and inquiry as the very foundations of progress and enlightenment.
From the perception of objects in water to the critique of Aristotelian thought; from the mysteries of the stars to the role of nature in human life, the themes explored in this play are inspired by the writings of these two scholars. The work not only recalls history and philosophy for its audience, also seeks to draw the attention of contemporary generations to the enduring importance of dialogue, critical thinking, and questioning in the pursuit of truth.
The purpose of writing this play has been twofold: on the one hand, to present these dialogues in a manner that is both scientifically grounded and aesthetically engaging; on the other, to introduce these great philosophers to today’s audiences and inspire them to reflect more deeply on science, knowledge, and the search for truth.
Through this dramatic work, the author emphasizes the significance of science and art as two forces capable of bringing humanity closer together. No literary form seemed more fitting than drama to convey, in a vivid and compelling way, the complexity, beauty, and scientific curiosity of these two remarkable philosophers and scholars.

نمایش‌نامه‌ای که در دست دارید، سفری در دل تاریخ است؛ سفری به دوران طلایی اندیشه، علم و فلسفه. این اثر، گفت‌وگویی تخیلی اما مبتنی بر حقایق علمی و تاریخی است میان دو فیلسوف و دو نابغه‌ی بزرگ، ابوعلی سینا و ابوریحان البیرونی، که هر یک در عرصه‌ی دانش و فلسفه جای‌گاهی بی‌همتا دارند.
این نمایش‌نامه بر اساس منابع معتبر علمی نگاشته شده و نویسنده تلاش نموده تا پرسش‌ها و پاسخ‌هایی را که در آثار و رسالات این دو شخصیت به ثبت رسیده، در قالبی هنری بازآفرینی کند و با وفاداری به روح حقیقت‌جوی پرسش‌ها و پاسخ‌ها، در پردازش جزئیات و افزودن عناصر نمایشی، خلاقانه عمل نماید.
این اثر بیش از هر چیز، رسالتی است برای زنده نگه‌داشتن میراث علمی و فکری این دو فیلسوف و نشان دادن ارزش دیالوگ، تفکر و پژوهش به‌عنوان سنگ‌بنای پیش‌رفت و روشنایی.
از چگونگی دیدن اجسام در آب، تا نقد دیدگاه‌های ارسطو، از رازهای ستارگان تا نقش طبیعت در زندگی بشر، همه موضوعاتی هستند که در این نمایش‌نامه با الهام از آثار این دو متفکر به آن‌ها پرداخته شده است. این اثر نه‌تنها تاریخ و فلسفه را به مخاطب یادآوری می‌کند، بلکه تلاشی است برای جلب توجه نسل‌های امروز به ارزش گفت‌وگو، تفکر انتقادی و پرسش‌گری در مسیر کشف حقیقت.
هدف از نوشتن این نمایش‌نامه این بوده که از یک‌سو این گفت‌وگوها نه‌تنها به شکلی علمی، بلکه به زبانی زیبا و نمایشی برای مخاطبان ارائه گردد؛ از سوی دیگر معرفی این دو فیلسوف بزرگ به نسل‌های امروز، برای الهام‌بخشیدن به مخاطبان برای تعمق در علم و دانش و جست‌وجوی حقیقت است.
از طریق این اثر نمایشی، تلاش شده تا اهمیت علم و هنر به‌عنوان دو نیرویی که قادرند انسان‌ها را به یک‌دیگر نزدیک کنند، برجسته شود. نویسنده هیچ قالب نگارشی بهتر از نمایش‌نامه نیافته است تا بتواند پیچیدگی‌ها، زیبایی‌ها و کنج‌کاوی علمی این دو دانش‌مند و فیلسوف را به شیوه‌ی زنده و تأثیرگذار به تصویر بکشد.

انگیزه‌ی نوشتن برای من، ریشه در کودکی دارد؛ از همان هشت‌ ‌نه سالگی که با کتاب، کتابچه و قلم، دنیای کوچکم را می‌ساختم. اما کار نوشتن داستان‌های این مجموعه از جایی آغاز شد که بار دیگر طالبانِ جهل و تاریکی، قلم، کتاب، مکتب و کار را از زنان گرفتند یا بهتر است بگویم حقوق انسانی زنان را از آن‌ها سلب کردند؛ یک تکرار آشنا، اما خونین‌تر و سیاه‌تر از همیشه.
روزی که طالبان دوباره بر کابل چیره شدند و سیاهی لشکرشان بر قامت شهر پخش شد، من که سال‌ها بود در غرب زندگی می‌کردم، ناگهان شکستم؛ زخم‌های کهنه‌ام که گمان می‌کردم التیام یافته‌ بودند، دوباره سر باز کردند و احساس می‌کردم کسی کمرم را شکسته است. چند روز نخست حس می‌کردم صدایم به جایی نمی‌رسد و دستم به هیچ‌چیزی بند نمی‌شود. دوباره برگشته بودم به قالب همان کودک سال‌ها پیش که با آمدن طالبان، پشت دروازه‌ی بسته‌ی مکتب جا ماند. همان‌جا بود که درک کردم تاریخ و جغرافیا چگونه می‌توانند در هم تنیده شوند.