کتاب حاضر، راجع به سرنوشت فارسی – تاجیکی، اندیشة ملّی، جنبشهای فرهنگی و سیاسی در تاجیکستان و تلاشی است که برای زنده نگهداشتن تاریخ فرهنگ و زبان فارسی. این کتاب ابتدا بهصورت مقالة فارسی و سپس در سال 1997 میلادی به خطّ سرلیک به شکل کتاب در تاجیکستان انتشار یافت. مطالب این کتاب در پنج بخش اصلی معنویت، زبان و احیای ملّی تاجیکستان، حیات امر معنوی است، خراسان است اینجا، هویت فرهنگی و جهانگرایی، اندیشة ملّی تنظیمشده است. مؤلّف این کتاب، نخستین شخصیت علمی و فرهنگی تاجیکستان است که بهعنوان عضو فرهنگستان زبان و ادبیات ایران برگزیده شد.
سخن نخست چاپ نخست
به یاد دارم که تعدادی از دانشجویان، دانشپژوهان و … به روز پنجشنبه، ١٣ جدی ١٣٩٧ هجری خورشیدی من را به استان پنجشیر، شهرستان رخه، قریه شیرخان در كتابخانهی ابن خلدون دعوت كردند. سالهای پیش من موافقتنامهی بن اول را تدوین کرده بودم و در مراکز علمی، تحقیقی و کتابخانهها بەگونە رایگان توزیع کردم.
روز به یادماندنی بود؛ جوانان از نقاط مختلف آمده بودند. خيلى با شوق، دقیق و پرسش گرایانه با هم صحبت كردیم. در پايان محفل يادم است همه جوانان گفتند که در مورد نشست بن یک تحقیق علمی، مستقل و مستدل صورت گیرد. وعده سپردم که تلاش میکنم منابع علمی که دارم جمعآوری کنم و در حد یک اثر پژوهشی منتشر نمایم. به یاری و نصرت خداوند، به كمک وهمكارى دوستان در سرطان ١٤٠٠ هجری خورشیدی موفق شدم این اثر را تكميل كنم.
